"Instrukcja bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu podstawowych prac z zakresu gospodarki leśnej" (załącznik 1), 2012, Lasy Państwowe​

Załącznik do zarządzenia nr 36 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 20 kwietnia 2012 r.

Instrukcja BHP przy wykonywaniu podstawowych prac leśnych to kompleksowy dokument określający zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w gospodarce leśnej, obejmujący dopuszczenie do pracy, organizację stanowisk, strefy niebezpieczne, wymagania dla maszyn, środki ochrony indywidualnej oraz szczegółowe procedury bezpiecznej ścinki, zrywki i wywozu drewna. Dokument stanowi praktyczną podstawę dla pracowników leśnych, operatorów pilarek, firm wykonujących usługi na rzecz Lasów Państwowych oraz osób nadzorujących prace w lesie.

Dla strażaków szczególnie istotny będzie dział dotyczący pozyskania i zrywki drewna, gdzie omówiono techniki obalania drzew, w tym drzew trudnych.

Przepisy ogólne

1.1. Dopuszczenie do pracy (wymogi zdrowotne, kwalifikacje, szkolenia BHP, środki ochrony indywidualnej).​

1.2. Czynności podczas pracy, czynności zabronione i po zakończeniu pracy.​

1.3. Warunki, w których nie prowadzi się prac (pogoda, temperatura, pora dnia).​

1.4. Nadzór (bezpośredni i doraźny) oraz strefy niebezpieczne.​

1.5. Obowiązki osób kierujących pracownikami i podstawowe obowiązki pracownika.​

1.6. Porozumiewanie się za pomocą sygnałów (sygnały ręczne, głosowe, świetlne, STOP).​

1.7. Wymagania dotyczące maszyn i urządzeń, paliw i smarów oraz uruchamiania i eksploatacji pilarek.​

Zagospodarowanie lasu

2.1. Zbiór szyszek, nasion i pędów (prace na wysokości, asekuracja, sprzęt specjalistyczny, zakazy).​

2.2. Wyłuszczanie nasion (transport wewnętrzny, kotłownie, wentylacja, bezpieczeństwo pomieszczeń).​

2.3. Produkcja materiału sadzeniowego (szkółki, przechowywanie, środki ochrony).​

2.4. Zakładanie i pielęgnacja upraw i plantacji (świdry glebowe, pługofrezarki, podkrzesywanie).​

2.5. Stosowanie środków ochrony roślin i nawozów (uprawnienia, sprzęt, zakazy, skażenia).​

2.6. Zasady tymczasowego przechowywania środków ochrony roślin i nawozów (pomieszczenia, oznakowanie, wentylacja, piktogramy).​

2.7. Rozdrabnianie pozostałości pozrębowych (strefy niebezpieczne, organizacja pracy, praca na zboczach).​

Pozyskanie i zrywka drewna

3.1. Pozyskanie drewna ręczno-maszynowe – przepisy ogólne, kolejność ścinki, prace przygotowawcze, podział powierzchni i działek roboczych, wyznaczanie ścieżek oddalania.​

3.2. Ścinka i obalanie drzew (technika rzazów, zawiasa, wykorzystanie dźwigni-obracaków, tyczek kierunkowych, klinów, ściągaczy linowych).​

3.3. Ścinka drzew trudnych: pochylonych, hubiastych, dziuplastych, wielopniowych, z pękniętym pniem, w pobliżu linii energetycznych i zabudowań.​

3.4. Ściąganie drzew zawieszonych (metody, urządzenia linowe, praca ciągnikami).​

3.5. Okrzesywanie drzew (zasady ogólne, zabronione czynności, technika pracy pilarką, kierunek pracy na stokach).​

3.6. Przerzynka drewna (technika cięcia przy różnych naprężeniach, zabezpieczenie przed zakleszczeniem).​

3.7. Usuwanie złomów i wywrotów (przepisy ogólne, prace przygotowawcze, usuwanie złomów, wywrotów i ich okrzesywanie).​

3.8. Korowanie, łupanie i zrębkowanie drewna (organizacja, zabezpieczenia, strefy niebezpieczne).​

Maszyny wielooperacyjne

4.1. Przepisy ogólne dla harwesterów i forwarderów (wymagania, strefy niebezpieczne).​

4.2. Czynności przed rozpoczęciem, w trakcie i po zakończeniu pracy (kontrole, czyszczenie, parkowanie).​

4.3. Zrywka i układanie drewna

Ręczne przenoszenie i układanie drewna.​

5.2. Zrywka konna (organizacja, trasy, zabezpieczenia).​

5.3. Zrywka mechaniczna (ciągniki, wciągarki, zabezpieczenia kabiny, kratownice).​

5.4. Składowanie drewna na składnicach (piętrzenie stosów, odległości, dojścia).​

Wywóz drewna

6.1. Załadunek i wyładunek drewna wciągarką pojazdu.​

6.2. Załadunek i wyładunek żurawiami hydraulicznymi.​

6.3. Ręczny załadunek i wyładunek drewna, załadunek zrębków oraz drewna na wagony.