Acetylen

Niebezpieczeństwa

• Z dalszym wzrostem temperatury >65°C wewnątrz butli → gwałtownie wzrasta ciśnienie → stopniowo wzrasta ryzyko rozerwania butli (jedno źródło literaturowe podaje 120-140°C jako moment rozerwania butli)
• Butle z acetylenem, które zostały podgrzane oraz z których w wyniku uszkodzenia wycieka gaz, stanowią największe zagrożenie i są przyczyną najbardziej niebezpiecznych wypadków.
• Skrajnie łatwopalny, reaktywny, wybuchowy z dostępem powietrza lub bez!
• Bardzo szeroki zakres wybuchowości (DGW/GGW) → w praktyce brak "bezpiecznej" mieszaniny z powietrzem
• Ochrona oczy przed rozbłyskiem (przyłbice, okulary metalizowane)
• Długość płomienia płonącego gazu wydostającego się z butli może sięgać 4-5 m
• Flashback - cofnięcie się płomienia z palnika (należy natychmiast zamknąć zawór butli)

Rozpoznanie

• Numery do właściwych Centrów Zarządzania Kryzysowego
• Uzyskaj jak najwięcej informacji od świadków
• Jeśli nie masz pewności co do rodzajów butli, zakładaj najgorszy scenariusz do momentu pozyskania bliższych informacji
  • Butle z acetylenem mają kolor kasztanowy (ciemnoczerwony)
• Oceń stan butli (z użyciem lornetki, termowizji, zoomu w aparacie)
  • Zwróć uwage na objawy świadczące o rozkładzie acetylenu/oddziaływaniu płomienia:
    Objawy → okopcenie, złuszczona farba, przebarwienia, nadpalone naklejki, uszkodzenia przewodów, zapach czosnku.
  • Ocena ciśnienia wydobywania się gazu (kolor, sadza, dźwięk) → w miarę opróżniania się butli skraca się długość płomienia, zmniejsza się jego jasność i kolor dąży do zabarwienia żółtego, płomień staje się bardziej kopcący
• Oceń czy butla jest szczelna/nieszczelna
• Oceń/ustal czy butla była poddana wielokrotnym uderzeniom i/lub płomieniom/temperaturze
• Wykonuj pomiary eksplozymetrem → współczynnik (mnożnik) przeliczeniowy dla acetylenu, gdy eksplozymetr skalibrowany jest na metan wynosi x1,3 (zależy od danego miernika! → 🔗wyszukaj ściągi do mierników)

Działania wstępne

• Zabezpiecz miejsce zdarzenia → strefa minimum 200 m
• Natychmiast zarządź ewakuacje wszystkich osób ze strefy zagrożenia
• Pozostań po stronie nawietrznej w miarę możliwości
• Stosuj maksymalne możliwe środki ochrony
• Ogranicz liczbę ratowników do absolutnego minimum niezbędnego w strefie, ostrzeż wszystkich o zagrożeniu

Działania ratownicze i gaśnicze

Butla z acetylenem

• 🔥 Poddana działaniu ognia/uderzeniom
  • Nie podchodź i nie przemieszczaj butli!
  • Jeśli zagrożone jest życie ratowników (brak osłon, brak możliwości wykonania stanowisk bezobsługowych) → skup się na ewakuacji i zabezpieczeniu, zaniechaj działań gaśniczych.
  • Rozpocznij 24h okres chłodzenia butli → wykorzystaj stanowiska bezobsługowe i osłony
    • Nie gaś płomienia wydobywającego się z butli, chyba że to konieczne → np. płomień ogrzewa inne niebezpieczne butle/materiały. Palący się gaz jest mniej groźny niż wyciek gazu bez spalania w ograniczonej przestrzeni
    • Prąd rozproszony wody pokrywa 50%-100% powierzchni butli → chłodź 1h
    • <50% powierzchni butli → chłodź min. 3h
  • Następnie przeprowadź "test zwilżania" → zaprzestań chłodzenia i obserwuj kolejno:
    • czy nad butlą unosi się para wodna?
    • czy woda na butli wysycha (odparowuje) w założonym czasie?
    • czy butla jest ciepła w ocenie termowizji/organoleptycznie?
  • Jeśli "TAK" na którekolwiek pytanie → od razu wróć do dalszego chłodzenia i oceń ponownie za 1h
  • Jeśli "NIE" (butla pozostaje zimna) → sprawdź szczelność butli
    • dźwięk wydobywającego się gazu? powstawanie bąbelków (użyj np. spryskiwacz z płynem)?, widoczne uszkodzenia?, pomiar eksplozymetrem?
  • Jeśli SZCZELNA i zimna → przeniesienie do zbiornika z wodą w celu kontynuowania chłodzenia przez 24h
  • Jeśli NIESZCZELNA → kontynuuj 24h schładzanie prądami wody, nie zbliżaj się
    • Wykonuj pomiary eksplozymetrem w celu kontroli strefy zagrożenia
    • Rozważ przeniesienie butli do zbiornika z wodą, gdy ryzyko pożaru/wybuchu związane z uwalnianiem gazu jest nieznaczne
• 💨 Nieszczelna (niepoddana działaniu ognia/uderzeniom)
  • Wyznacz strefę zagrożenia (budynek: min. ściany zewnętrzne, teren: min. 30m)
  • Monitoruj stężenie wybuchowe w obszarze, eliminuj potencjalne źródła zapłonu (tylko narzędzia nieiskrzące, sprzęt EX).
  • (jeśli butla wewnątrz obiektu) Jeśli nie występuje potrzeba ratowania życia ludzkiego nie wchodź do strefy zagrożenia (pomieszczenia)
  • (jeśli butla wewnątrz obiektu) Rozważ prowadzenie wentylacji pomieszczeń (grawitacyjnie, wentylatory nadciśnieniowe)
  • Jeśli nie występuje zagrożenie wybuchem, podejmij próbę zakręcenia zaworu butli
  • Po zakręceniu zaworu butli → Sprawdź czy butla jest zimna
    • Butla cieplejsza, niż otoczenie → Patrz przypadek "🔥 Poddana działaniu ognia/uderzeniom"
  • Butla zimna → dopuszcza się przeniesienie butli w inne miejsce
    • Nie przetaczaj, nie trzymaj za zawór/kołpak, zachowaj ostrożność
• ✅ Szczelna, bez dodatkowego zagrożenia/ryzyka
  • Sprawdź czy butla jest ciepła w ocenie termowizji/organoleptycznie?
    • Butla cieplejsza, niż otoczenie → Patrz przypadek "🔥 Poddana działaniu ognia/uderzeniom"
  • Sprawdź szczelność butli
    • Dźwięk wydobywającego się gazu? powstawanie bąbelków (użyj np. spryskiwacz z płynem)?, widoczne uszkodzenia?, pomiar eksplozymetrem?
    • Butla nieszczelna → Patrz przypadek "💨 Nieszczelna (niepoddana działaniu ognia/uderzeniom)"
  • Rozważ przeniesienie w bezpieczne miejsce jeśli butla szczelna

Zakończenie działań

• Poproś SK o dane kontaktowe do właściwych miejscowo firm zajmująych się produkcją/dystrybucją butli acetylenowych (jeśli jest taka potrzeba)

Przekaż miejsce zdarzenia w zależności od sytuacji:

• "🔥 Poddana działaniu ognia/uderzeniom"
  • Zakończono 24h proces chłodzenia
  • Powiadom miejscowy UDT/TDT lub WDT
  • Jeśli nie ma kontaktu → przekazać informacje w najbliższym możliwym czasie i odnotować w uwagach przekazania
  • Powiadom właściciela butli o zaistniałej sytuacji
    • Informacje o producencie/dystrybutorze umieszczone są na naklejkach lub są wybite na górnej części płaszcza
  • W przekazaniu zapisz:
    • "Czas rozpoczęcia chłodzenia i jego zakończenia / wymagany czas kontynuacji chłodzenia przez zanurzenie butli w wodzie. Powiadomiono miejscowy UDT/TDT/WDT o zaistniałym zdarzeniu / Nie powiadomiono z powodu braku kontaktu - zaplanowano w najbliższym możliwym czasie. Nie użytkować butli do czasu jej dopuszczenia do eksploatacji przez UDT/TDT/WDT"
• "💨 Nieszczelna (niepoddana działaniu ognia/uderzeniom)"
  • Jeśli cała butla została opróżniona, dodaj tą informację w uwagach przekazania. Jest to szczególnie istotne, gdy w butli nie pozostało wymagane ciśnienie resztkowe.
• "✅ Szczelna, bez dodatkowego zagrożenia/ryzyka"
  • Przekaż miejsce zdarzenia właścicielowi/użytkownikowi bez dodatkowych szczególnych uwag