Stężenie pośmiertne i plamy opadowe – jak wyglądają, kiedy i w jakim czasie występują (Medyczne Działania Ratownicze w KSRG)

"plamy opadowe lub stężenie pośmiertne lub rozkład gnilny ciała"

— Załącznik nr 10 "Odstąpienie od medycznych działań ratowniczych" (2026)

Nie podjęcie czynności z zakresu medycznych działań ratowniczych NIE jest równoznaczne ze stwierdzeniem zgonu!
Odstąpienie od działań opiera się na rozpoznaniu oczywistych znamion śmierci uniemożliwiających skuteczną resuscytację.

Ratownik medyczny może po dokonaniu oceny stanu zdrowia pacjenta nie podejmować medycznych czynności ratunkowych albo nie udzielać świadczeń zdrowotnych, albo odstąpić od prowadzenia tych czynności albo udzielania tych świadczeń, jeżeli nie spowoduje to niebezpieczeństwa utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Ratownik medyczny uzasadnia i odnotowuje w dokumentacji medycznej przyczyny niepodjęcia medycznych czynności ratunkowych albo nieudzielania świadczeń zdrowotnych albo odstąpienia od prowadzenia tych czynności albo udzielania tych świadczeń.

— USTAWA z dnia 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych

"Każdorazowa decyzja o niepodjęciu czynności z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy wraz z uzasadnieniem, MUSI być zawarta w informacji ze zdarzenia (IzZ)."
"Karta udzielenia kwalifikowanej pierwszej pomocy NIE jest wypełniana."  

— Załącznik nr 10 "Odstąpienie od medycznych działań ratowniczych" (2026)

Przypadek ten zdaniem innych ratowników będących na miejscu zdarzenia, a nie mających wykształcenia ratownika medycznego i znacznego doświadczenia stanowił dużą trudność w ocenie.
Pamiętaj! Brak pewności? => RKO.

7:52 - wezwanie o treści "kobieta 63l. nie odpowiada, mieszkanie zamknięte, zgłasza opiekunka".
7:59 - zastęp GBA pojawia się na miejscu.

W toku rozpoznania ustaliliśmy, że drzwi pozostają zamknięte, okno z drugiej strony budynku jest zamknięte. Policja na miejscu. Opiekunka podaje, że sytuacja jest nietypowa, kobieta w mieszkaniu nie odpowiada.
Zostaje podjęta decyzja o niezwłocznym uzyskaniu dostępu.
Po siłowym otwarciu mieszkania: kobieta w podeszłym wieku w pozycji częściowo na boku i brzuchu z niedrożnymi drogami oddechowymi z powodu znajdujących się tam wymiocin (spora część z nich wydostała się poza jamę ustną z uwagi na ułożenie ciała). Widoczne zasinienia ust i zaczerwienienie skóry w okolicy ciała znajdującego się niżej, m.in. spód przedramienia na którym spoczywała oparta głowa. Skóra sucha, lekko ocieplona (NIE zimna). Brak sztywności ciała - brak rozpoznania stężenia pośmiertnego.

Podczas udrażniania dróg oddechowych i odsysania wymiocin pojawia się wątpliwość dotycząca okoliczności i występowania plam opadowych.

- W opisywanym przypadku informacja, która dodatkowo wzmacniała przekonanie o stosunkowo świeżym zatrzymaniu krążenia brzmiała: "Sąsiedzi słyszeli odgłosy funkcjonowania kobiety w mieszkaniu około godziny 7:00 (być może był to hałas spowodowany upadkiem). Ostatni raz była widziana wczoraj wieczorem"
- Brak stężenia pośmiertnego
- Skóra w odczuciu nieco cieplejsza od otoczenia
- Wątpliwości dotyczące zabarwienia ciała m.in. na ręce i ramieniu oraz twarzy (artykułowane przez jedną z osób trzecich) tylko początkowo rozcieńczały pewność decyzji o niezwłocznym rozpoczęciu RKO.
BRAK PEWNYCH OZNAK ŚMIERCI. Dodatkowo OKOLICZNOŚCI (wywiad, ogólne wrażenie) SPRZYJAJĄCE WYKONYWANIU RKO.
Jeśli w takich sytuacjach pojawiają się wątpliwości = RKO.
Oczywiście warto wspomnieć, że rokowanie w tego typu przypadkach jest niskie. Do zatrzymania krążenia mogło dojść np. 20 minut przed dotarciem 1. ratownika, co bardzo mocno ogranicza potencjalne szanse na skuteczną reanimację.

Poszkodowana finalnie zmarła, mimo podjętych działań i długiej reanimacji.

— opis przypadku autora